Wat heeft Rotterdam bereikt in 2025? En hoeveel kostte dat? De jaarstukken moeten antwoord geven op zulke vragen. Zo kan de gemeenteraad beoordelen of het college het vorig jaar goed heeft gedaan en wat er in de toekomst beter kan. In de praktijk geven de jaarstukken geen duidelijk antwoord op deze vragen, ziet de Rekenkamer Rotterdam in haar rapport ‘Rode draden: Jaarstukken 2025’.

Rotterdam gaf in 2025 bijna € 200 miljoen minder uit dan verwacht. Het college van Burgemeester en Wethouders legt in de jaarstukken niet uit waarom zo’n groot verschil pas achteraf bekend wordt. Het college maakt ook niet duidelijk wat de gevolgen van deze lagere uitgaven zijn voor de stad. Het onderzoek van de rekenkamer laat zien dat dit voornamelijk komt door uitstel en vertraging van projecten. De jaarstukken leggen niet uit hoe deze doelen in 2026 alsnog behaald zullen worden.

Het is in de jaarstukken vaak onduidelijk welke plannen wel en welke niet zijn gelukt. Hierdoor kan de gemeenteraad niet vaststellen welke prestaties voor Rotterdam zijn behaald, terwijl dat wel de kern is van de jaarstukken. Ook de lessen voor de toekomst ontbreken nog in de jaarstukken.

Vragen en aandachtspunten

De rekenkamer stelde vragen en aandachtspunten op. Raadsleden kunnen deze aan het college stellen en gebruiken in het debat met het college. “Uit de jaarstukken moet het voor de gemeenteraad helder zijn wat de resultaten zijn van het afgelopen jaar. Niet alleen financieel, maar ook de geleverde prestaties. Goede verantwoording zorgt ervoor dat de gemeenteraad kan beoordelen of het geld van de Rotterdammers goed is besteed en stelt de gemeente in staat om te leren van het afgelopen jaar”, zegt Sjoerd Keulen, directeur van de Rekenkamer Rotterdam.

Naast vragen en aandachtpunten staan in het rapport ‘Rode draden: Jaarstukken 2025’ ook voorbeelden van onduidelijke of ontbrekende informatie. In de serie ‘Rode draden’ publiceerde de rekenkamer vorig jaar een brief over de begroting 2026. De komende raadsperiode zal de rekenkamer deze serie uitbreiden om de gemeenteraad te ondersteunen in het uitvoeren van zijn budgetrecht.

Volgens schattingen heeft ongeveer één op de acht Nederlanders een beperking. Ze hebben een visuele, auditieve, lichamelijke, psychische en/of verstandelijke beperking. Zij kunnen drempels ervaren als de samenleving daar niet genoeg rekening mee houdt. Toegankelijkheid gaat over het wegnemen van die drempels. In dit beknopte onderzoek bekeek de rekenkamer hoe de gemeente Lansingerland aan toegankelijkheid werkt.

Gemeenten hebben de wettelijke plicht om een beleidsagenda op te stellen over toegankelijkheid. Ook moeten ze laten toetsen of hun apps en websites ook goed te gebruiken zijn voor mensen met bijvoorbeeld een visuele of motorische beperking. We onderzochten hoe Lansingerland dit doet. Ook keken we kort naar wat de gemeente verder nog doet voor toegankelijkheid.

Uit het onderzoek blijkt:

Lansingerland werkt duidelijk aan technisch toegankelijke digitale dienstverlening en communicatie. Want zij heeft twee derde van haar apps en websites hierop laten toetsen. Ook werkt de gemeente met voorlichting, trainingen en aanpassingen aan betere technische toegankelijkheid van onder meer de website Lansingerland.nl. Hiervoor zijn plannen vastgesteld, ambtenaren aangewezen en is budget vrijgemaakt.

Andere onderdelen vragen nog aandacht.

Ten eerste heeft Lansingerland geen Lokale Inclusie Agenda, terwijl het voor gemeenten wel verplicht is om zo’n lokaal beleidskader over toegankelijkheid op te stellen. De gemeente heeft in 2023 wel een zogeheten Quickscan Toegankelijkheid uitgevoerd. Daarmee heeft de gemeente ze wel een goed startpunt voor het opstellen van een Lokale Inclusie Agenda.

Ten tweede zijn er in de ambtelijke organisatie weinig lokale beleidskaders bekend waarin concrete toegankelijkheidsacties voor de gemeente staan. Toen de rekenkamer hierom vroeg, ontving ze één beleidskader met concrete voorgenomen toegankelijkheidsacties erin.

Ten derde werkt de gemeente in bescheiden mate aan fysieke toegankelijkheid. Er zijn sinds 2016 geen schouwonderzoeken naar toegankelijkheid van buitenruimte of (gemeentelijk) vastgoed gedaan, alleen naar de toegankelijkheid van stemlocaties tijdens verkiezingen.

Volgens schattingen heeft ongeveer één op de acht Nederlanders een beperking. Ze hebben een visuele, auditieve, lichamelijke, psychische en/of verstandelijke beperking. Zij kunnen drempels ervaren als de samenleving daar niet genoeg rekening mee houdt. Toegankelijkheid gaat over het wegnemen van die drempels. In dit beknopte onderzoek bekeek de rekenkamer hoe de gemeente Krimpen aan den IJssel aan toegankelijkheid werkt. Gemeenten hebben de wettelijke plicht om een beleidsagenda op te stellen over toegankelijkheid. Ook moeten ze laten toetsen of hun apps en websites ook goed te gebruiken zijn voor mensen met bijvoorbeeld een visuele of motorische beperking. We onderzochten hoe Albrandswaard dit doet. Ook keken we kort naar wat de gemeente verder nog doet voor toegankelijkheid. Uit het onderzoek blijkt: Albrandswaard werkt duidelijk aan toegankelijkheid. Want zij heeft het wettelijk verplichte lokale beleidskader over toegankelijkheid (LIA) opgesteld. Ook is digitale toegankelijkheid belegd in de ambtelijke organisatie. Tegelijkertijd is de invloed van dit beleidskader nog niet al te groot, omdat het weinig concrete acties voor de gemeente bevat en er geen budget voor toegankelijkheid is begroot. De gemeente heeft geen overzicht opgesteld van het toegankelijkheidsbeleid dat in andere kaders dan de LIA staat. Albrandswaard werkt aan toegankelijke dienstverlening. Zij werkt aan het verbeteren van de technische toegankelijkheid van haar websites en apps en voldoet aan de wettelijke onderzoeksplicht op dit gebied. Albrandswaard werkt waarschijnlijk maar beperkt aan fysieke toegankelijkheid van de buitenruimte of het gemeentelijk vastgoed. Het is in het onderzoek wel gevraagd maar niet duidelijk geworden welke concrete acties de gemeente op dit terrein onderneemt.

Capelle aan den IJssel bestrijdt onderwijsachterstanden ruimhartig door relatief veel peuters toegang te geven tot voorschoolse educatie. Het aantal peuters dat deelneemt aan voorschoolse educatie blijft echter achter. Verder ondersteunde de gemeente via een aanvullende subsidie activiteiten voor kinderen tot en met 12 jaar, maar zijn de resultaten daarvan onbekend. De gemeente is wettelijk verplicht te zorgen voor voldoende aanbod van voorschoolse educatie om zo onderwijsachterstanden bij peuters tegen te gaan. Ook moet de gemeente jaarlijks overleg voeren en afspraken maken met kinderopvangorganisaties en schoolbesturen. De rekenkamer heeft onderzocht of Capelle aan den IJssel hierin is geslaagd en haar doelstellingen heeft bereikt. bereik voorschoolse educatie blijft achter In Capelle aan den IJssel komen relatief veel peuters in aanmerking voor voorschoolse educatie. Dit komt ten eerste doordat peuters al op relatief jonge leeftijd kunnen deelnemen aan voorschoolse educatie. Ten tweede hanteert de gemeente relatief brede criteria om te bepalen welke peuters er onder de doelgroep vallen. De gemeente streefde ernaar om 70% van de peuters uit de doelgroep te bereiken, maar dat is niet gelukt. In 2023 en 2024 namen respectievelijk 58% en 59% van de peuters deel aan voorschoolse educatie. resultaten aanvullende subsidieregeling zijn onbekend De gemeente heeft aanvullend financiële ondersteuning geboden aan het basisonderwijs en de bibliotheek voor activiteiten gericht op het bestrijden van onderwijsachterstanden voor kinderen tot en met 12 jaar. De gemeente heeft echter geen zicht op de resultaten doordat de subsidieregeling te breed is opgezet en de gemeente geen resultaatafspraken heeft gemaakt met bassischolen. Met de bibliotheek zijn er wel resultaatafspraken gemaakt. De gemeente heeft de subsidieregeling ondertussen grotendeels stopgezet. gemeente maakt niet over alle verplichte thema’s afspraken Uit het onderzoek blijkt verder dat de gemeente gedeeltelijk heeft nagelaten de wettelijk verplichte jaarlijkse afspraken te maken met kinderopvangorganisaties en schoolbesturen. Ook dient de gemeente jaarlijks overleg te voeren over onderwijsachterstanden. Dit doet de gemeente pas sinds 2023. college neemt alle aanbevelingen over Uit de conclusies volgen een drietal aanbevelingen. Ten eerste beveelt de rekenkamer aan om de toeleiding naar voorschoolse educatie te verbeteren, zodat er meer peuters kunnen worden bereikt. Met de tweede aanbeveling roept de rekenkamer het college op om de wettelijk verplichte afspraken te maken en jaarlijks te monitoren of deze nog voldoen. Ten slotte beveelt de rekenkamer aan om concrete doelen op te stellen voor zowel de toeleiding als de afspraken met betrokken organisaties en deze doelen in het beleid vast te leggen. Het college van B en W neemt de aanbevelingen van de rekenkamer over.  

De rekenkamer onderzocht in hoeverre de gemeente Lansingerland zicht heeft op de kwaliteit en de resultaten van de Wmo. Ze constateert dat de gemeente weliswaar een goede structuur heeft opgezet om zicht te houden op de kwaliteit en resultaten van de uitvoering van de Wmo, maar dat de structuur in de praktijk niet effectief is. De rekenkamer stelt vast dat de gemeente de meeste aanbieders niet structureel spreekt en dat ze signalen over de kwaliteit niet proactief ophaalt bij cliënten. Bovendien heeft de gemeente haar beleidsdoelen niet geoperationaliseerd, is de monitoring van de Wmo vooral gericht op het proces en financiën en is de informatie aan de gemeenteraad over de Wmo ook voor een groot deel financieel van aard of gericht op incidenten in plaats van resultaten. Ten slotte zijn de afspraken met aanbieders van Wmo-voorzieningen niet altijd volledig of helder. In de praktijk leidt dit ertoe dat het zicht van de gemeente op de kwaliteit van de Wmo te beperkt is. De rekenkamer formuleert twee groepen aanbevelingen. Allereerst minimaal noodzakelijke verbeteringen:

Daarnaast formuleert de rekenkamer een aantal verbeteropties. Deze bieden kansen om het contractmanagement naar een hoger niveau te brengen. De gemeenteraad moet bepalen welke ambitie zij nastreeft en welke investeringen zij wil doen in het contractmanagement:

De Rekenkamer Rotterdam heeft onderzocht of de gemeente inzicht heeft in verkeersveiligheid en of de verkeersveiligheid de afgelopen jaren is verbeterd. Uit het onderzoek blijkt dat het inzicht in de verkeersveiligheid in Rotterdam beter kan; zo zijn gegevens over fietsongevallen onvolledig. Ook weet de gemeente niet of haar beleid bijdraagt aan een verbetering van de verkeersveiligheid. Veel Rotterdammers maken zich zorgen over de verkeersveiligheid, blijkt uit de jaarlijkse Omnibusenquêtes. De afgelopen jaren vielen er jaarlijks 9 tot 14 verkeersdoden op Rotterdamse gemeentewegen en raakten er ongeveer 1.400 mensen gewond per jaar. Dit aantal stijgt licht, zowel in Rotterdam als landelijk. onvolledig zicht in verkeersveiligheid Bij de beleidsuitvoering is inzicht in de verkeersveiligheid essentieel, want hiermee kan de gemeente de risico’s beter inschatten. De gemeente is echter grotendeels afhankelijk van wat de politie registreert over verkeersongevallen. Uit de ongevallendata van de politie blijkt dat in Rotterdam relatief veel verkeersdoden 70 jaar of ouder zijn, en dat de meeste verkeersgewonden tussen de 18 en 39 jaar oud zijn. De meeste verkeersslachtoffers vallen onder de “fiets+” groep (fiets, ebike, speed-pedelec, snorfiets, of bromfiets). Dit beeld is echter niet compleet omdat de politie niet bij elk ongeval ter plaatse komt. Daarom raadt de rekenkamer aan om prioriteit te geven aan het koppelen van de ziekenhuisdata om de politiedata aan te vullen. Hierdoor ontstaat een completer beeld van verkeersongevallen waarmee onveilige plekken beter kunnen worden aangepakt. Het college heeft deze aanbeveling overgenomen. onduidelijk of beleid effect heeft op verkeersveiligheid De rekenkamer constateert dat de gemeente geen concrete, meetbare doelen in het beleid heeft gesteld, waardoor niet duidelijk is welke verkeersveiligheidsrisico’s de gemeente precies wil aanpakken. Bij de beleidsuitvoering is er soms te weinig aandacht voor een gedegen probleemanalyse of onderbouwing bij de aanpak van een bepaalde probleemlocatie. Ook evalueert de gemeente te weinig, waardoor het niet bekend is of de verkeersveiligheid is verbeterd. De rekenkamer doet daarom de aanbeveling om structureel evaluaties uit te voeren. Het college heeft deze aanbeveling overgenomen.

In juni 2018 concludeerde de Rekenkamer Rotterdam in haar rapport ‘het komt niet in de buurt’ dat de hulpverlening door wijkteams in Rotterdam tekort schoot. Vanwege het grote belang van deze laagdrempelige hulp in de wijk heeft de rekenkamer onderzocht in hoeverre de aanbevelingen uit 2018 zijn uitgevoerd.   in 2018 schoot de hulp van wijkteams tekort Er waren onder meer lange wachtlijsten en het personeelsverloop in de wijkteams was hoog. Ook de kosten in de Jeugdhulp en Wmo-taken waren hoog. De rekenkamer kwam in dat rapport met elf aanbevelingen die allemaal door de gemeenteraad zijn overgenomen, met een paar kleine aanpassingen en zes aanvullende moties. Vervolgens is het aan de burgemeester en wethouders om die opdracht in de praktijk te brengen. De rekenkamer heeft nu onderzocht in hoeverre die afspraken zijn uitgevoerd. vrijwel alle aanbevelingen uit 2018 omgezet in beleid Uit het onderzoek blijkt dat vrijwel alle aanbevelingen en moties zijn geland in beleid. Acht aanbevelingen zijn volledig opgevolgd, maar drie aanbevelingen zijn niet voldoende opgevolgd. Het gaat om het verminderen van de administratie lasten voor wijkteammedewerkers, het verbeteren van de huisvesting van wijkteams en inzicht te geven in een realistische besparing en kostenbeheersing in het gehele stelsel van Wmo en Jeugd. Op al deze punten gaf het college in zijn reactie aan verdere maatregelen te treffen. zicht op uitvoering in de praktijk blijft blinde vlek Verder constateert de rekenkamer dat de gemeente te weinig zicht heeft op de effecten van de uitgevoerde maatregelen om de administratieve lasten van wijkteams te verlagen, het vertrek van personeel te beperken en de gevoelde kloof tussen beleid en uitvoering te verkleinen. De rekenkamer constateert dat de gemeenteraad in beperkte mate is geïnformeerd over de voort-gang van deze maatregelen.

Rotterdam wil dat de stad toegankelijk is voor mensen met een beperking. Dat zijn mensen die minder goed zien, horen of bewegen, die een chronische ziekte of een psychische of verstandelijke beperking hebben. 'Toegankelijkheid' betekent dat zij - net als ieder ander - volledig en volwaardig kunnen meedoen in de samenleving. De rekenkamer heeft in haar onderzoek gezien dat de gemeente aandacht heeft voor toegankelijkheid, maar dat er nog te weinig gebeurt om de stad echt toegankelijk voor iedereen te maken.

De gemeente zet zich in voor toegankelijkheid. Er zijn plannen en er is een speciaal ambtenarenteam dat moet stimuleren dat belangrijke plannen ook worden uitgevoerd. De aanpak heeft echter te weinig samenhang en het aanjaagteam houdt zich niet met alle benodigde beleidsvelden bezig. Daarnaast worden ook regelmatig maatregelen vastgesteld zonder geld om ze uit te voeren. De Lokale Agenda Toegankelijkheid, waarin in 2020 veel toegankelijkheidsbeleid is vastgelegd, is maar gedeeltelijk uitgevoerd. Dit gebrek aan voortgang was voor de gemeenteraad niet duidelijk. De rapportages waren op dat punt te rooskleurig en het was vaak ook niet helder wat gerealiseerde acties hadden opgeleverd. De Lokale Agenda Toegankelijkheid is ook te weinig gericht op het maken van een verschil voor mensen met een beperking. De gemeente werkt veel aan onderzoeken en campagnes, in plaats van dat ze bijvoorbeeld speelplaatsen of Huizen van de Wijk toegankelijk maakt voor iedereen. Er wordt ook te weinig gebruik gemaakt van ervaringskennis van mensen met een beperking. Voor de gemeente is een toegankelijke dienstverlening via fysieke en digitale loketten een belangrijk aandachtspunt. De gemeente doet ook veel, maar nog niet voldoende. De Huizen van de Wijk zijn nog onvoldoende toegankelijk, de taal op rotterdam.nl is vaak te moeilijk en maar heel weinig gemeentelijke websites en -pagina's zijn volledig technisch in orde gemaakt voor mensen met een beperking.

Om tot een bruikbaar advies te komen heeft de rekenkamer veel aanbevelingen geformuleerd. Ze kunnen echter samengevat worden in drie belangrijke adviezen:

AD: Rekenkamer kritisch over inzet gemeente Rotterdam voor mensen met een beperking AD: Mensen met een beperking ervaren obstakels in Rotterdam Binnenlands Bestuur: Toegankelijkheid Rotterdam blijft steken in beleid

De rekenkamer bood dit rapport aan op 23 april 2025 in de vergadering van de Commissie Zorg, Welzijn, Cultuur en Sport. Op 21 mei 2025 lichtte de plaatsvervangend directeur van de rekenkamer het rapport toe in dezelfde commissie. [embed]https://youtu.be/7TYUOcPiWE8[/embed]

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het ondersteunen van kwetsbare inwoners, op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO 2015). Het gaat hierbij bijvoorbeeld om ondersteuning thuis, zoals huishoudelijke hulp of woningaanpassingen. Het doel van deze ondersteuning is dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen en deel kunnen nemen aan de maatschappij. Gemeenten zijn naast de uitvoering, ook verantwoordelijk voor het toezicht op de kwaliteit die aanbieders leveren binnen de Wmo. Daarnaast is het wenselijk dat gemeente voldoende zicht hebben op de uitvoering van de Wmo om de passendheid van beleid en regelingen te monitoren. Er zijn echter landelijk zorgen over de kwaliteit van de Wmo. Cliëntenorganisatie Ieder(in) schreef in 2022 in een brief aan de Tweede Kamer dat het toezicht op de uitvoering van de Wmo in veel gemeenten onvoldoende is. Ook de Inspectie Gezondheid en Jeugd constateert dat de kwaliteit van het Wmo-toezicht achterblijft. De rekenkamer heeft een onderzoek uitgewerkt naar de mate waarin de gemeente Lansingerland zicht heeft op de kwaliteit en resultaten van de uitvoering van de WMO. De centrale onderzoeksvraag luidt als volgt: In hoeverre heeft de gemeente Lansingerland inzicht in de kwaliteit en resultaten van de uitvoering van de Wmo? De uitvoering van het onderzoek is gestart in maart 2025. Het rapport wordt naar verwachting in het derde kwartaal van 2025 aangeboden aan de gemeenteraad.

De Rekenkamer Rotterdam heeft onderzoek gedaan naar integriteit binnen de gemeentelijke organisatie. Hoewel de aandacht voor integriteit is toegenomen en er veel goed gaat, is er ook nog veel ruimte voor verbetering. Medewerkers moeten betere handvatten krijgen en er moet meer nadruk komen op leren van integriteitsschendingen. Een groot deel van de vermoedens wordt nu niet gemeld, aldus de rekenkamer in haar rapport “Ambtelijke integriteit: onderzoek naar detecteren, oppakken en onderzoeken, afhandelen en leren”. Na een aantal voorvallen heeft de gemeenteraad eind 2020 aan zowel het college van burgemeester en wethouders als de rekenkamer gevraagd onderzoek te doen naar integriteit. Het onderzoek van de rekenkamer gaat over de periode 2016 tot en met april 2023. Het onderzoek gaat over het hele traject rond integriteit: van het detecteren van schendingen, het oppakken, onderzoeken, afhandelen en tot slot het leren van integriteitsschendingen. De gemeente Rotterdam hanteert nu twee aparte procedures voor ongewenste omgangsvormen en alle andere vormen van integriteitsschendingen. De rekenkamer beveelt aan om de twee procedures samen te voegen zodat er ook in geval van ongewenste omgangsvormen steviger ingegrepen kan worden. Volgens de rekenkamer voldoet de gemeente hiermee niet aan haar verplichting om voor een veilige werkplek te zorgen. In een enquête onder medewerkers geeft een aanzienlijk deel aan integriteitsschendingen te vermoeden die nooit gemeld zijn. Dit komt deels door onbekendheid met de procedures, deels het idee dat er toch niets mee gedaan wordt, maar ook omdat mensen zich niet voldoende veilig voelen. Een belangrijk verbeterpunt dat de rekenkamer aankaart, is de terugkoppeling aan de melder. Als er slecht gecommuniceerd wordt over het verloop en de uitkomst van het proces, ontstaat er al snel het beeld dat melden geen zin heeft omdat er toch niets mee gedaan wordt. Naast transparanter, moet de omgang met schendingen volgens de rekenkamer ook voorspelbaarder worden. Ook is volgens de rekenkamer belangrijk dat de organisatie meer aandacht besteed aan leren van integriteitsschendingen.

Rekenkamerdirecteur Marjolein van Asselt heeft het rapport 'Ambtelijke integriteit' op 1 februari 2024 toegelicht in de gemeenteraad.

Na afstemming met de Ombudsman Rotterdam-Rijnmond (ORR), heeft de rekenkamer besloten paragraaf 6-2-7 waarin geraakt wordt aan het werk van de ombudsman, verder uit te werken. De aangepaste tekst vindt u op pagina’s 153 en 154 van het document. De gemeenteraad is op 13 juni 2024 geïnformeerd over deze aanpassing middels een gezamenlijke brief van rekenkamer directeur Marjolein van Asselt en ombudsvrouw Marianne van den Anker.

Groene buitenruimte heeft grote waarde voor bewoners van Rotterdam en is ook een belangrijk wapen tegen de gevolgen van klimaatverandering. De gemeente zou gerichtere plannen moeten maken voor het inzetten van groen voor klimaatadaptatie, concludeert de rekenkamer in “Zorg voor Groen”. De inrichting van de groene buitenruimte speelt een belangrijke rol bij klimaatadaptatie. De rekenkamer constateert dat de gemeentelijke aandacht hiervoor is toegenomen, maar dat de uitwerking hiervan nog te wensen overlaat. De gemeente wil in 2050 klimaatbestendig zijn ingericht, maar moet de plannen daarvoor volgens de rekenkamer nog beter uitwerken. Ook is er geen structureel, eigen budget voor klimaatadaptatie; er moet steeds worden meegelift op andere projecten in de buitenruimte, waardoor aanpassingen niet altijd plaatsvinden waar deze het meest opleveren. De rekenkamer raadt daarom aan om locaties aan te pakken waar klimaatadaptatie het meest urgent is. Bij de aanleg van de groene buitenruimte wordt volgens de rekenkamer meer rekening gehouden met extreme neerslag dan het bestrijden van hittestress.

De rekenkamer lichtte dit rapport toe in de vergadering van de Commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte van 28 juni 2024. Op 18 september 2024 is het rapport, samen met aanvullende informatie, besproken in dezelfde commissie. De raadsbehandeling is voorzien op 3 oktober 2024.

Eind februari 2020 werden in Nederland de eerste gevallen van COVID-19 geconstateerd. Het was snel duidelijk dat corona, en de bestrijding daarvan, uitzonderlijke economische en maatschappelijke gevolgen zou hebben. In aanvulling op landelijke maatregelen, voerden gemeenten eigen economisch en maatschappelijk beleid om deze negatieve gevolgen verder te beperken. Het ging in de gemeente Rotterdam onder meer om subsidies, leningen en coulance aan ondernemers en zzp’ers en maatschappelijke steun aan burgers. Dit rekenkameronderzoek kijkt naar de economische en maatschappelijke steunmaatregelen die de gemeente Rotterdam heeft genomen. De rekenkamer onderzoekt hoe de maatregelen tot stand zijn gekomen, in hoeverre deze maatregelen passend waren, of de doelen zijn bereikt en wat de gemeente daarvan kan leren voor een volgende crisis. De centrale vraag van dit onderzoek luidt als volgt: In hoeverre zijn het economische en maatschappelijke coronasteunbeleid en de coronasteunmaatregelen van de gemeente Rotterdam passend vormgegeven, zijn de doelen bereikt en heeft de gemeente daarvan geleerd? De uitvoering van het onderzoek start in mei 2024. Het rapport wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 aan de gemeenteraad aangeboden.

De Rekenkamer Rotterdam heeft in 2021 een onderzoek gepubliceerd waarin ze waarschuwde voor de risico’s die kleven aan gebruik van algoritmes door de gemeente. Op verzoek van de gemeenteraad heeft de rekenkamer nu opnieuw onderzocht hoe het ervoor staat met het gebruik van algoritmes door de gemeente Rotterdam, in het onderzoeksrapport Kleur Bekennen. Uit het rekenkamerrapport uit 2021, Gekleurde Technologie, bleek onder meer dat de gemeente te weinig aandacht had voor de ethische risico’s bij het gebruik van algoritmes. De rekenkamer deed verschillende aanbevelingen voor verbetering. De rekenkamer concludeert nu dat de gemeente serieus aan de slag is gegaan met de aanbevelingen uit het eerdere onderzoek, maar er zijn nog altijd knelpunten. De afgelopen twee jaar is er meer aandacht gekomen voor de risico’s van algoritmes en is er een algoritmegovernance ontwikkeld. Maar deze algoritmegovernance is op veel punten nog te vaag. Ook staan nog niet alle algoritmes in het algoritmeregister. Medewerkers zijn zich er soms simpelweg niet van bewust dat zij met een algoritme werken. Volgens de rekenkamer moet er daarom beter gecommuniceerd worden over algoritmes. Het is immers pas mogelijk om een risico-inschatting te maken, als medewerkers herkennen dat ze te maken hebben met een algoritme.

De rekenkamer heeft het onderzoek toegelicht tijdens de vergadering van de Commissie Bestuur, Organisatie, Financiën en Veiligheid van de gemeenteraad van Rotterdam van 23 mei 2024; deze toelichting is te bekijken op het YouTube kanaal van de rekenkamer. In dezelfde vergadering vond ook de politieke behandeling plaats.

De gemeente Rotterdam voert diverse grote projecten uit in de stad, waarmee grote investeringen in financiële middelen en capaciteit zijn gemoeid. De raad wordt op verschillende manieren over de uitvoering van deze projecten geïnformeerd. Eén daarvan is de Regeling risicovolle projecten die sinds 2012 bestaat. De regeling is aanvullend op andere instrumenten en bedoeld voor een beperkt aantal zeer complexe projecten. Tot op heden is nog niet onderzocht of de regeling voldoet aan de verwachtingen en opbrengt wat was beoogd. Vanwege het belang van een goede informatievoorziening voor de raad bij dergelijke complexe dossiers, heeft de rekenkamer in de onderzoeksprogrammering van 2023 een onderzoek aangekondigd naar dit onderwerp. Met dit onderzoek beoogt de rekenkamer inzicht te geven in de werking van de Regeling risicovolle projecten en of deze regeling de bijdraagt aan de controlerende taak van de gemeente. Hierbij wordt gekeken naar de gestelde criteria, procesafspraken over de uitvoering en afspraken over de informatievoorziening. Daarnaast wordt onderzocht of de regeling de gemeenteraad helpt haar controlerende taak beter uit te voeren en wat de meerwaarde van de Regeling risicovolle projecten is ten opzichte van andere vergelijkbare instrumenten. De rekenkamer zal bij dit onderzoek specifiek kijken naar de twee projecten waarbij de regeling is toegepast: Feyenoord City en Boijmans van Beuningen. De centrale vraag van dit onderzoek luidt als volgt: In hoeverre draagt de Regeling risicovolle projecten bij aan de uitvoering van de controlerende taak van de gemeenteraad bij grote projecten en in hoeverre heeft de regeling meerwaarde ten opzichte van andere instrumenten die de gemeenteraad ter beschikking staan? De uitvoering van het onderzoek start in maart 2024 en het definitieve rapport wordt naar verwachting in het vierde kwartaal van 2024 aangeboden aan de raad.

Armoedebestrijding is de laatste jaren een prominent thema op de politieke agenda. Gemeenten hebben een centrale rol in armoedebestrijding: zij voeren een aantal landelijke regelingen rondom inkomensondersteuning uit en bieden eigen zogeheten lokale inkomensregelingen aan. Recent onderzoek laat zien dat gemeenten met zulke lokale inkomensregelingen niet alle burgers bereiken die er recht op hebben. Bij gemeenten is daarom behoefte aan inzicht in de doeltreffendheid van het beleid. Het beoogde doel van de lokale inkomensregelingen is om burgers in armoede te ondersteunen, maar worden deze mensen echt bereikt en zijn ze ermee geholpen? De rekenkamer werkt in deze onderzoeksopzet een onderzoek uit naar het beleid en de uitvoering naar lokale inkomensregelingen in de gemeenten Barendrecht, Capelle aan den IJssel en Lansingerland. Deze gemeenten worden op basis van dezelfde onderzoeksopzet, maar los van elkaar onderzocht. Waar mogelijk en relevant zullen de bevindingen in de verschillende gemeenten met elkaar vergeleken worden. De centrale onderzoeksvraag luidt als volgt: In hoeverre lukt het de gemeenten Barendrecht, Capelle aan den IJssel en Lansingerland om inwoners die leven in (dreigende) armoede met behulp van lokale inkomensregelingen te ondersteunen? De uitvoering van het onderzoek start in maart 2024. Het rapport wordt naar verwachting in december 2024 aangeboden aan de gemeenteraden van de gemeenten.

In mei 2018 concludeerde de Rekenkamer Rotterdam in haar rapport ‘Niet thuis geven’ dat de hulpverlening aan dakloze mensen in Rotterdam tekort schoot. Nu heeft de rekenkamer onderzocht in hoeverre de aanbevelingen uit dat onderzoek zijn uitgevoerd. Juist de aanbevelingen die vragen om een meer structurele aanpassing van de daklozenopvang, zijn na vijf jaar nog altijd niet voldoende opgepakt, concludeert de rekenkamer in haar rapport ‘Doorwerken aan Daklozenopvang’. De afgelopen vijf jaar is er ook veel verbeterd. Dat zie je niet meteen op straat, omdat niet alle daklozen mensen in aanmerking komen voor opvang. Zo zijn de criteria voor toegang tot de opvang verruimd (voorheen moest iemand ‘binding’ hebben met Rotterdam). Er zijn speciale trajecten voor jongeren en regelingen voor ‘bankslapers’. Ook is er ingezet op de ‘Housing First’-methode. Daarnaast zijn er meer preventieve maatregelen voor mensen die dreigen dakloos te worden, zoals ex-gedetineerden. Verder werden er afspraken gemaakt met woningcorporaties, particuliere verhuurders en schuldhulpverlening om huisuitzettingen zo veel mogelijk te voorkomen. Maar er is ook nog veel ruimte voor verbetering. De rekenkamer merkt op dat vooral de aanbevelingen en moties zijn opgepakt die gericht waren op het aanscherpen van bestaande werkwijzen. De aanbevelingen en moties die vroegen om een andere aanpak of denkwijze, zijn minder goed opgevolgd. Het gaat dan bijvoorbeeld om het stimuleren van alternatieven voor de klassieke nachtopvang met slaapzalen. De alternatieven die zijn ontwikkeld, zijn vooralsnog beperkt in omvang of pilot projecten. De rekenkamer beveelt aan alsnog aandacht te hebben voor de aanbevelingen uit het vorige onderzoek die nog onvoldoende zijn opgepakt.

Rekenkamerdirecteur Marjolein van Asselt heeft het rapport 'Doorwerken aan Daklozenopvang' op 31 januari 2024 toegelicht in de gemeenteraad.

De decentralisatie van de jeugdzorg in 2015 maakte gemeenten verantwoordelijk voor het organiseren van het totale aanbod van jeugdzorg. Voor een goede uitvoering van deze taken dienen gemeenten waar nodig samen te werken. Dertien gemeenten in de regio Rijnmond werken daartoe samen in de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR), waaronder de zes gemeenten waarvoor de Rekenkamer Rotterdam de rekenkamerfunctie vervult. Binnen deze gemeenschappelijke regeling kopen de deelnemende gemeenten gezamenlijk verschillende typen jeugdhulp in. De rekenkamer beoogt te onderzoeken of de manier waarop de inkoop van specialistische jeugdhulp en het financieren van jeugdreclassering, jeugdbescherming en Veilig Thuis regionaal zijn vormgegeven in de GRJR voldoen aan de verwachtingen van regionaal samenwerken. Om dit doel te bereiken wil de rekenkamer onder andere in beeld brengen hoe de ontwikkeling van de vraag en de kosten van bovenlokale jeugdhulp in de afgelopen jaren is geweest. Tevens zal de rekenkamer de wijze waarop de GRJR stuurt op deze (en toekomstige) ontwikkelingen en de manier waarop de GRJR stuurt op de prestaties van gecontracteerde en gesubsidieerde aanbieders beoordelen. Ten slotte evalueert de rekenkamer in het onderzoek de manier waarop de GRJR de samenwerking tussen gemeenten faciliteert en gemeenten informeert. De centrale vraag van dit onderzoek luidt als volgt: In hoeverre is de GRJR in staat om de bovenlokale jeugdhulp op een effectieve en efficiënte manier te organiseren, wordt hiermee de ambitie om de jeugdhulp zo optimaal mogelijk vorm te geven waargemaakt en worden de gemeenten hierover adequaat geïnformeerd? De uitvoering van het onderzoek start in oktober 2023 en het definitieve rapport wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 aangeboden aan de raad.

Het doel van dit onderzoek is inzicht geven in de effectiviteit van het Rotterdamse verkeersveiligheidsbeleid. Dat doet de rekenkamer door onderzoek te doen naar:

Woonbeleid is voor elke gemeente een prominent thema want vrijwel niets is zo belangrijk als een dak boven je hoofd. Volgens de wet moet de overheid zich bezighouden met de “bevordering van voldoende woongelegenheid”. De rekenkamer publiceerde in 2022 en 2023 een reeks van vijf onderzoeken naar hoe goed het gemeentelijk woonbeleid erin slaagt om het aanbod aan woningen te laten aansluiten bij de vraag, voor de gemeenten Barendrecht, Lansingerland, Albrandswaard, Capelle aan den IJssel en Rotterdam. In dit afsluitende onderzoek vergelijkt de rekenkamer de eerdere bevindingen om knelpunten én oplossingen te vinden voor de hele regio. Niet alleen Rotterdam, maar ook regiogemeenten Barendrecht, Lansingerland, Albrandswaard en Capelle aan den IJssel, hebben onvoldoende inzicht in de vraag naar en het aanbod van woningen in de gemeente. Hierdoor is het woonbeleid in deze gemeenten onvoldoende onderbouwd en is het vaak onduidelijk of woondoelen worden bereikt. Ook worden regionale afspraken niet goed genoeg omgezet in lokale plannen, concludeert de rekenkamer in haar rapport ‘Huizen in de regio’. Regionaal wordt er samengewerkt binnen het Samenwerkingsverband Wonen Regio Rotterdam, waar twaalf gemeenten deel van uitmaken, waaronder de vijf gemeenten waar de rekenkamer onderzoek heeft gedaan. Op regionaal niveau zijn er concrete afspraken tussen gemeenten, maar deze doelstellingen worden niet gehaald. De rekenkamer merkt op dat het gemeentelijke woonbeleid en de regionale afspraken te vaak gescheiden werelden zijn. De ambities voor het vergroten en beter spreiden van de sociale voorraad die op regionaal niveau werden afgesproken, werden te weinig omgezet in gemeentelijke actieplannen. Volgens de rekenkamer zou er daarom meer aandacht moeten komen voor de wisselwerking tussen het lokale en regionale woonbeleid.

Rekenkamerdirecteur Marjolein van Asselt heeft het rapport 'Huizen in de regio' op 12 september 2023 toegelicht in de gemeenteraad van Capelle a/d IJssel, op 19 september 2023 in Barendrecht, op 27 september 2023 in Lansingerland, op 19 december 2023 in Rotterdam en op 13 februari 2024 in Albrandswaard.

onderzoeksopzet subsidies Gemeenten besteden veel taken uit aan andere partijen. Het gaat daarbij niet alleen om ondersteunende werkzaamheden ten behoeve van de gemeentelijke organisatie zelf, maar ook om (onderdelen van) belangrijke maatschappelijke taken voor de inwoners. Een van de manieren waarop de gemeente maatschappelijke taken uitbesteedt aan andere partijen tegen een financiële vergoeding, is subsidieverlening. Daarmee is subsidieverlening bestuurlijk en maatschappelijk een belangrijk onderwerp. Het is immers van belang dat organisaties die de maatschappelijke taken uitvoeren, de prestaties leveren die de gemeente voor ogen heeft binnen het gestelde subsidiebudget. De gemeente moet daar adequaat op sturen, bijvoorbeeld door duidelijke afspraken te maken over het budget en de prestaties die daarvoor worden verwacht en door vervolgens te controleren in hoeverre die prestaties daadwerkelijk worden geleverd. Het is relevant om te onderzoeken in hoeverre dit in werkelijkheid lukt en welke verbeteringen hierin eventueel mogelijk zijn. rekenkameronderzoek De rekenkamer gaat onderzoeken in hoeverre het college adequate prestatieafspraken met gesubsidieerde organisaties maakt en bewaakt dat de beoogde prestaties worden geleverd. Er zijn drie subsidieontvangende organisaties geselecteerd, dit zijn het Streekmuseum Krimpenerwaard, Synerkri en Enver. De rekenkamer gaat een documentenstudie uitvoeren naar o.a. de relevante beleidsdocumenten en documenten rondom de verlening van de subsidie en de verantwoording hierover. Daarnaast zullen interviews worden gehouden met betrokken ambtenaren om de gegevens uit de documenten nader te duiden. Indien nodig zal de rekenkamer ook de betrokken subsidie ontvangende organisaties interviewen.